اسد الله معطوفى

699

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان‌هاى ميرمحله و چوپلانى با خروج از شهر گرگان و حركت به سوى شرق و طى حدود 13 كيلومتر راه ، به جاده فرعى مىرسيم كه پس از طى 7 كيلومتر راه و عبور از روستاهاى مرزنكلاته و چوپلانى ، به روستاى ميرمحله خواهيم رسيد . ادامه همين راه سرانجام به روستاى شمس‌آباد و تورنگ‌تپه ( تپه باستانى آن مهد اوليه تمدن مردم گرگان ) ختم مىشود . روستاى ميرمحله به فاصله 3 كيلومترى شمال چوپلانى ، در يك مسير و در نزديكى هم قرار گرفته‌اند . به همين جهت در اسناد تاريخى عواملى چند آن‌ها را به هم پيوند مىداده است . مثلا سادات درازگيسو كه در اواخر كتاب آن‌ها را بيشتر معرفى نموده‌ايم ، از دوران صفويه به بعد مالكان اصلى قريه چوپلانى و گاه بخشى از ميرمحله محسوب مىشدند . در اين باب نگاهى كوتاه به بخش‌هائى از اسناد تاريخى منطقه مىافكنيم . قديمىترين سند تاريخى در مورد چوپلانى فرمانى است كه شاه طهماسب در سال 940 ه . ق براى محمد خان آسايش اغلى صادر كرده كه چون : « يونس ترك 40 سال است در قريه چوپلانى ساكن و متوجهات او در تحت وضع چوپلانى جمع است . . . بنابراين مزاحمت به وى نرسد و كسى طلب از او نكند و اگر جماعت سياه‌پوشان چيزى را از او گرفته باشند به او بازگردانند » . 77 طبق مندرجات يك هبه‌نامچه مربوط به سال 942 ه . ق متعلق به شخصى بنام محمد صالح : « مزرعه ميرومحله در داخل قريه تورنگ استراباد رستاق به كمال الدين هبه گرديد » . 78 در فرمان جمادى الاول سال 1000 ه . ق شاه عباس ، با استناد به نامه جمعى كثير از سادات استراباد ، دو قريه علوى كلاته ( الوكلاى فعلى ) و چوپلانى را وقف سادات از جمله مرحوم سيد مير روح الله استرابادى و وراثش دانسته و تاكيد نموده كه : « حاكم ، عمال و متصديان مهمات ديوان استراباد در اين وقف دخالت ننموده و آن‌را داخل املاك عليار بيك ايمور ننمايند و ايالت ( حاكم ) حشمت دستگاه استراباد عاليجاه حسين خان مصاحب قاجار امداد و امانت در اين باب بنمايد » . 79 در اجاره‌نامچه سال 1025 ه . ق ( عصر شاه عباس صفوى ) ملك محمد كوهى و ملك قربان گيل : « تمامى حاصل و مدافع و منافع نقدى و جنسى 4 سهم از 5 سهم قريه چوپلانى را به مدت يكسال به مقدار 124 خروار شالى و گندم از مير كمال الدين محمد اجاره